ئەم خوێندنەوانە لە لایەن بەڕێزان مریەم قازی، رەحمان سۆفی و بریا کاکەسووری یەوە لە ماڵپەڕی "روانە"دا بۆ ئەم چیرۆکە بڵاو کراونەتەوە.

مسته‌فا شێخه‌

چیرۆک 

شانی  وه‌به‌ر عاره‌بانه‌که‌ی داوه‌ و وێڕای ئه‌وه‌ی له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌ دایه‌ عاره‌بانه‌که‌ی وه‌ عاره‌بانه‌کانی دیکه‌ نه‌که‌وێت، زه‌ینی به‌ ته‌واوی لای ئه‌و کارتۆنانه‌یه‌ که‌ له‌سه‌ر عاره‌بانه‌که‌ی، بینایه‌کی چه‌ند قاتی لێ هه‌ڵچنیون. چاوه‌کانی تارماییه‌ک ده‌که‌ن و کارتۆنه‌کان ئه‌و بینایه‌ی بیر ده‌خه‌نه‌وه‌ که‌ نازانێ نه‌ پێرێ بوو، نه‌ بسترپێرێ له‌ نزیکه‌وه‌ چاوی پێی که‌وت.

 نووسینی: مریه‌م قازی

زۆریه‌ک له خاوه‌نڕایان گه‌یشتوونه‌ته ئه‌م باوه‌ڕه که ئه‌گه‌‌ر بیتوو ئه‌ده‌بیات هه‌رایه‌ک و پرسیاریک ساز نه‌کا، ناکری وه‌ک به‌رهه‌مێکی داهێنه‌ر سه‌یری بکرێ. له راستی‌دا ئه‌وه بوێرێکی زۆریشی پێدا ده‌وێ که نووسه‌ر و داهێنه‌ر بین و پڕوپاگه‌نده‌ی ئه‌وه‌ وه‌ڕێخه‌ن که ده‌یانه‌وێ شه‌مێک داگیرسێنن بۆ خستنی تیشک به سه ر تاریکایی بۆ درکاندنی ئه‌و نه‌هێنیانه‌ی که گۆیا ئه‌وانی‌تربه‌ئه‌نجامییان نه‌گه‌یاندووه یان به لاڕێیان دا‌بردووه. جۆرج ئوریل ده‌ڵێ: ((من ده‌نووسم بۆ ئه‌وه‌ی درۆکان ئاشکرا که‌م.)) 

له‌ ماڵپه‌ڕی "بۆ رۆژهه‌ڵات" وه‌رگیراوه

‌ئاماده‌کردنی دیمانه‌ : ئارام قادری

 پرسیار: ئه‌وه ‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکه خه‌ریکی کاری راگه‌یاندنی، ده‌کرێ به‌کورتی پێمان بڵێی راگه‌یاندن چۆن ده‌ناسێنی؟

وه‌ڵام: به‌بۆچوونی من ده‌بێ راگه‌یاندن به‌سه‌ر دوو به‌شدا دابه‌ش بکرێت. به‌شی یه‌که‌م ئه‌و راگه‌یاندنه‌یه ‌که‌له‌لایه‌ن ده‌سته‌ڵاته‌کانی وه‌ک حیزب و حکومه‌ت به‌ڕێوه ‌ده‌چێت یان له‌لایه‌ن ئه‌وانه‌وه ‌زۆر به‌زه‌قی پشتگیری لێ‌ده‌کرێت و له‌ئامێر و ده‌زگاکانی وه‌ک تۆڕی ئینترنێت، رۆژنامه‌و رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌. ده‌کرێ ئه‌م به‌شه ‌وه‌ک ئۆرگانی حیزب و حکومه‌ته‌کان پێناسه‌بکه‌ین. به‌شه‌که‌ی دووهه‌م ئه‌و به‌شه‌یه ‌که ‌له‌لایه‌ن رۆژنامه‌نووسان، ئۆپۆزسیۆنی ده‌سه‌ڵاته‌کان و رێکخراوه ‌سڤیل و مه‌ده‌نیه‌کانه‌وه ‌خۆراکی ده‌درێتێ. ئه‌وبه‌شه ‌به‌پێی توانا له‌کاری گه‌یاندنی هه‌واڵ و لێکدانه‌وه‌کاندا هه‌وڵی سه‌ربه‌خۆ بوون ده‌دات. هه‌وره‌ها ئه‌م به‌شه‌ی راگه‌یاندن(به‌تایبه‌ت له‌کوردستان) به‌هۆی نه‌بوونی وزه‌و توانای دارایی زیاتر له‌بێچمی ماڵپه‌ڕی ئنیترنێتی و جاروباریش رۆژنامه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌‌. 

مامه‌ند قادری

(تکایه‌ پێش خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م ره‌خنه‌یه‌، جارێکی دیکه‌ چیرۆکی کاوێژ بخوێننه‌وه‌)

چێرۆک

ده‌تگوت وه‌ستایه‌کی لێزان ماوه‌یه‌کی زۆری بۆ داتاشین و له‌بار کردنی ئه‌م به‌رده‌ ته‌رخان کردووه‌. ئه‌و کاته‌ی له‌ سه‌ری داده‌نیشت، هه‌ستی ده‌کرد له‌شی ناسکی بۆ ئه‌وه‌ دروست کراوه‌ لێره‌ دانیشێت. قوڵکه‌ی سه‌ر به‌رده‌که‌ وا هه‌ڵکه‌وتبوو هه‌ردوو سمته‌کانی ده‌چوونه‌ ناوی و پشتی ده‌که‌وته‌ سه‌ر ته‌ختایی پاڵپشته‌ لێک‌ولووسه‌که‌ی. 

خوێندنه‌وه‌یه‌کی خێرایی «چیرۆکی کاوێژ‌"

نووسینی مراد ئه‌عزه‌می

 چیرۆک، له‌ کورتترین پێناسه‌ی خۆیدا، ئه‌و ده‌قه‌ ره‌واییه‌یه‌، که‌ له‌ که‌م‌ترین مه‌ودای زمانی‌دا، به‌شێک‌و چرکه‌یه‌ک له‌ لایه‌نه‌ فه‌رامۆش‌کراو و خوو پێکراوه‌کانی مرۆڤ، ره‌وایه‌ت ده‌کات، تاکوو فه‌رامۆشی بسڕێته‌وه‌. چیرۆک، ئه‌م جیهانه‌ تایبه‌ته‌ی خۆی، به‌ که‌ره‌سه‌و ته‌مهیدگه‌لی جۆراوجۆر، تۆمار ده‌کات.که‌ره‌سه‌ گه‌لی وه‌ک: که‌سایه‌تی، رووداو، دیالۆگ، گۆشه‌نیگا و ...، ته‌مهیدگه‌لی وه‌ک، گه‌ڵاڵه‌، فۆرم و ...

چیرۆک

مسته‌فا شێخه‌

له‌ ژێر تابلۆیه‌ک وێستاوه‌‌. تابلۆکه‌ دوولینگانه‌ی به‌سه‌ر شه‌قامه‌که‌ داهێناوه‌. په‌یکانێک‌و وشه‌ی " centre of city".

 
به‌ده‌م روانینه‌وه‌، به‌رده‌وام خه‌ریکی کاوێژه‌. مێشکی وه‌ک گه‌ده‌یه‌کی پڕکاره‌. وه‌ک ئاژه‌ڵ کاوێژ ده‌کات. زبڵ‌وزاڵی پاشماوه‌ی کارگه‌و کارخانه‌کان ‌و سه‌رگوڵی شینکه‌ تورت‌و ئاوداره‌کانی کوێستانی سازگار‌و کوته‌مقه‌باو لاستیکی به‌رجاده‌‌و شۆسته‌کان‌و ریزاڵه‌ نایلۆنی گیرساوه‌ی پنچکی‌ ناو په‌رێزه‌کانی پێکه‌وه‌ کاوێژ ده‌کاته‌وه‌. ره‌نگه‌ هیچ پزیشکێک نه‌زانێ ئه‌م وردکردن‌و تێکهاڕینه‌ چ وزه‌و‌ ڤیتامینێک به‌رهه‌م دێنێ‌. 

ئه‌م دوو خوێندنه‌وانه‌ له‌ لایه‌ن کاک عه‌بدولخالق یه‌عقووبی و کاک که‌ماڵ حه‌سۆ به‌ جیا له‌ سه‌ر چیرۆکی مه‌زادخانه‌ نووسراون. خوێندنه‌وه‌که‌ی کاک عه‌بدولخالق بۆ فستیڤاڵی چیرۆک له شاری‌ بانه‌ نووسراوه‌.  

چیروک 

مسته‌فا شێخه‌

- رۆڵه‌ گیان هه‌زار جار له‌ چاوی نه‌نکت که‌وێت، بیکوژێنه‌وه‌، با چ دیکه‌ نه‌یبینم.  

داپیره‌، چه‌نه‌ی که‌وتبووه‌ سه‌ر ئێسکی ده‌رپه‌ڕیوی سنگی و مه‌مکه‌ داته‌پیوه‌کانی تڵپاتی شیریان تێدا نه‌مابوو هیچ، وێده‌چوو خوێنی ناو ره‌گه‌کانیشان به‌ره‌و ده‌می بێ ددانی ئه‌و کچ و کوڕانه‌ داچۆڕابێ که‌ شه‌وانی دوور و درێژ به‌ سه‌ر بێشکه‌کانیاندا چه‌ماوه‌ته‌وه‌ و خه‌ونووچکه‌ بردوویه‌ته‌وه‌.  

چیرۆک

مامه‌ند قادری

کاتێکی نه‌زۆر دوور وه‌بیر خۆم دێنمه‌وه‌ که‌ له‌وێدا، ته‌واوی ئه‌م رووداوانه‌ ته‌نانه‌ت چرکه‌ساته‌کانیشی بێ‌پێوه‌ندی ژنێکی مژاوی و نادیار وبۆ من خۆشه‌ویست، خه‌یاڵ و ئامانجێکی به‌یه‌ک گه‌یشتن، ده‌سته‌به‌ر نه‌ده‌کرا و منیشی ئاوا له‌ت‌له‌ت و پارچه‌پارچه‌ نه‌ده‌کرد.
 

مسته‌فا شێخه    

(کورته‌ چیرۆک)
  پاشاوی جله‌ شۆراوه‌کانت رۆکرده سه‌ر کاشییه‌کان. که‌فاوه‌که‌‌ پڕ بوو له‌ بڵقی ورد و درشت. ده‌ته‌قینه‌وه‌ و ژماره‌یان که‌م ده‌بۆوه‌. وێنه‌ی خۆت له‌ سه‌ر بڵقێکی گه‌وره‌دا به‌دی کرد. هه‌تا ئێستا به‌م شێوه‌یه‌ سه‌یری خۆتت نه‌کردبوو: " ئه‌وه‌ تۆی؟ بۆ ئه‌وه‌نده‌ گۆڕاوی؟" رواڵه‌تت گه‌نجتر له‌ جاران‌و پیرییه‌کی ون خۆی له‌ ژێر پێستتدا حه‌شار دابوو. پیرییه‌ک نیشانه‌ی کامڵ بوون‌و گه‌یشتن بوو نه‌ک هه‌ڵوه‌رین‌و فه‌وتان. ئه‌وه‌ بۆچوونی خۆت بوو.

چیرۆک

مسته‌فا شێخه‌

بۆ ئه‌وه‌ی له‌ تۆزی هات‌و چۆی ماشێنه‌کان به‌ دوور بێت، ته‌واوێک دوور له‌ جاده‌که‌ دانیشت. سه‌یرێکی کاتژمێری سه‌ر‌مه‌چه‌کی کرد. به‌ دیار جاده‌که‌وه‌ که‌ وه‌ک تووله‌‌مارێکی درێژ دوور ده‌که‌وته‌وه‌‌و باریک ده‌بۆوه‌و کلکی له‌ داوێنی کێوه‌کان ده‌هاڵاند، بارستایی کتێبه‌کانی ئه‌م دیو ئه‌و دیو کرد. ده‌فته‌ره‌که‌ی دۆزیه‌وه‌. که‌سایه‌تیه‌کانی چیرۆکی نه‌نووسراوی ده‌وره‌یان دابوو. هه‌ر هه‌موویان وه‌ک قوتابیه‌کانی قوتابخانه‌ی گونده‌که‌، قامکیان به‌رز ده‌کرده‌وه‌و ده‌ستیان له‌ سنگیان ده‌دا بۆ ئه‌وه‌ی بێنه‌ به‌ره‌وه‌و وانه‌ی رابردوو سه‌ر له‌به‌ر بڵێنه‌وه‌. گه‌رچی وانه‌کان له‌ یه‌ک کتێب بوون‌و یه‌ک ماموستاش شه‌رحی دابوون، به‌ڵام تا ئێستا هه‌ر قوتابییه‌ک به‌ راڤه‌و بۆچوونی خۆی ده‌رسه‌کانی وه‌رگرتبوو و گێڕابوویه‌وه‌. گێڕانه‌وه‌ی هیچکامیان وه‌ک ئه‌وانی‌تر نه‌بوو. له‌ سه‌ره‌تای ساڵی خوێندنه‌وه‌، ئه‌و قوتابیانه‌ی ده‌رسه‌کانیان گێڕابۆوه‌‌و ره‌نگه‌ ئه‌وانه‌ی له‌مه‌و دواش نۆبه‌یان ده‌هات هه‌ر به‌م شێوه‌یه‌ ده‌رسه‌کانیان بگێڕابایه‌وه‌.

كورته چیرۆک 
مسته‌فا شێخه

له به‌ر ژانی شان و پیل و قاچه‌کانت ئارام و قه‌رارت نه‌ماوه‌. هه‌موو له‌شت ده‌ڵێی ده‌ دم ماران دایه‌. شه‌قام و بازاڕ و حه‌شامه‌تی ناو شار که‌وتوونه‌ته‌ په‌راوێزی ژان و برکی له‌ بڕان نه‌هاتووی ئه‌ندامه‌کانی له‌شت. ئه‌وه‌ ده‌مێکه‌ به‌م ئازاره‌وه‌ ده‌ناڵی. هه‌موو جارێ به‌ر له‌ ده‌س پێکردنی، له‌به‌را پێستی له‌شت ده‌زووله‌ ده‌کا. وه‌ک ئه‌وه‌ی به‌ره‌و ته‌زین بڕۆی. ئه‌مجار ته‌پ ده‌بی و داده‌هێزێی، ورده‌ ورده‌ مچوڕکی ژانێکی وشک له‌ سه‌رته‌وه‌ سه‌ر هه‌ڵده‌داو به‌ ده‌ماره‌کانتدا به‌ره‌و ماسوولکه‌ی مل و شان و پیل و هه‌ردوو لاباڵ و جومگه‌ده‌ست و هه‌ردووک ئه‌ژنۆکانت و, له‌ ئاخردا په‌نجه‌کانی ده‌ست و پێت داده‌گه‌ڕێ. ئه‌وکاته‌یه‌ مچوڕکی وشکه‌ ژانه‌کان وات لێده‌که‌ن خۆت بخزێنیه‌ شوێنێک و هه‌ر چۆنێک بێ چاره‌ سه‌رێکی خۆت بکه‌ی.

کورته‌ چێرۆک

مسته‌فا شێخه‌

ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌م به‌سه‌ر هاته‌ بۆ زیندانیه‌کان گێڕابۆوه‌، هه‌موویان موو به‌ موو له‌به‌ریان بوو. هه‌رکه‌ به‌ندیه‌کی تازه‌ ده‌هاته‌ گرتووخانه‌که‌ به‌ر‌ له‌ هه‌موو شتێک ده‌بوایه‌ واز له‌ هه‌موو کێشه‌کانی خۆی بێنێت‌و له‌ ته‌نیشت ده‌رگا به‌رانبه‌ر به‌ ته‌له‌فزیۆنه‌که‌ له‌ ته‌نیشتی رۆنیشێ و گوێ بۆ به‌سه‌رهاته‌که‌ی شل کات. ئه‌گه‌ر گوێگرێک به‌ باشی گوێی بۆ به‌رنه‌داباوه‌، به‌ بزه‌ی لێوان و کسکه‌کسکی چاوانی تێی ده‌گه‌یاند وانابێ و ده‌بێ به‌ دڵ‌و گیان سه‌رتاپای راپۆرته‌که‌ی ببیسێت. به‌ هه‌ڵتروشکانه‌وه‌ جارناجارێک په‌نجه‌ی پێیه‌کی ده‌گواسته‌وه ‌و ورده‌ ورده‌ چۆکی به‌ چۆکی به‌رده‌نگه‌که‌ی وه‌ده‌نا. ده‌تگوت له‌ به‌رانبه‌ر کامێرای ژووی بڵاوکرنه‌وه‌ی هه‌واڵه‌کان وێستاوه ‌و به‌سه‌رهاته‌که‌ بۆ کامێرایه‌ک ده‌گێڕێته‌وه‌ که‌ ره‌نگه‌ هه‌ر ئێستا له‌ زۆربه‌ی ماڵ و دووکان و نووسینگه‌ی شه‌ریکه ‌و ژووری چاوه‌ڕوانیی پزیشکان ‌و به‌رپرسانی حزبی ‌و حکومه‌تی سه‌یری بکه‌ن و به‌ تاسه‌وه‌ گوێیان بۆ به‌ردابێته‌وه‌.